مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) معارف منطقی 2383-1774 9 2 2024 02 13 کاوشی در ارتباط ساختاری نظریه لاکاتوش و روش‌شناسی اسلامی 31 57 2021292 10.22034/manteghi.2024.2021292 FA محمود دهقانی عضو هیئت علمی - اقتصاد مؤسسه 1861186118611861 Journal Article 2023 02 12 Considered as a driving force of scientific progress, since ancient times until now, scientific methodology has always been the focus of the thinkers. In the ancient books the methodology of each book is mentioned as one of the “eight introductory subjects” at the beginning of that book; This was so, because the methodology of any science is actually the specific logic of that science, and the specific logic is one of the branches of general logic of which all sciences follow. Contemporary thinkers have also paid very serious attention to methodological issues in various sciences, including economics. One of the methodological theories that has attracted the attention of many researchers is the research program method proposed by the Hungarian philosopher of science named Imre Lakatos. Using a descriptive-analytical method, investigating the feasibility of using Lakatos's theory in Islamic economic research, this study came to the conclusion that there are important structural similarities between methodology of Islamic economics and Lakatosian methodology: fundamentalism, having a resistant core (irrefutability of central propositions), pluralism and so on. These forementioned similarities can help Islamic economists in applying the Lakatosian method in Islamic economic research and studies. روش‌شناسی علوم به‌دلیل اینکه نیروی محرکه پیشرفت علوم به‌شمار می‌رود، همواره مورد توجه اندیشمندان آن علوم از زمان‌های دور تا به امروز بوده است. در کتاب‌های دانشمندان قدیم، روش‌شناسی هر کتابی به‌عنوان یکی از رئوس ثمانیه در ابتدای آن کتاب مورد اشاره قرار می‌گرفته است؛ زیرا روش‌شناسی هر علمی درواقع منطق خاص آن علم است و این منطق از شاخه‌های منطق عام است که همۀ علوم در پیروی در منطق عام مشترک‌اند. اندیشمندان معاصر نیز توجه بسیار جدی به مباحث روش‌شناختی در علوم مختلف، ازجمله دانش اقتصاد داشته‌اند. یکی از نظریه‌های روش‌شناختی که نظر بسیاری از پژوهشگران را به خود جلب کرده، روش برنامة پژوهشی است که توسط فیلسوف علم مجارستانی به نام ایمره لاکاتوش مطرح شده است. تحقیق حاضر با روش توصیفی- تحلیلی به امکان‌سنجی بهره‌گیری از نظریه لاکاتوش در تحقیقات اقتصاد اسلامی پرداخته و به این نتیجه رسیده است که شباهت‌های ساختاری مهمی، همچون مبناگرایی، برخورداری از هسته مقاوم (ابطال‌ناپذیری گزاره‌های مرکزی) و تکثرگرایی، در روش‌شناسی اقتصاد اسلامی و روش‌شناسی لاکاتوشی وجود دارند؛ به‌گونه‌ای که شباهت‌های مزبور می‌تواند اقتصادپژوهان اسلامی را در به‌کارگیری از روش لاکاتوشی در تحقیقات و مطالعات اقتصاد اسلامی یاری رساند. https://manteghi.nashriyat.ir/sites/manteghi.nashriyat.ir/files/article-files/2021292-1739782050.pdf