TY  - JOUR
    ID  - 5000856
    TI  - مفهوم لزوم در منطق و منشأ هستی شناسانه آن 
    JO  - مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره)
    JA  - 33
    LA  - fa
    SN  - 2383-1774
        AU  - Karimzadeh, Rahmatollah
      AD  - استادیار - دانشگاه علوم اسلامی رضوی
          AU  - heidari, Dawood
      AD  - استادیار - دانشگاه علوم اسلامی رضوی
        Y1  - 2023
    PY  - 2023
    VL  - 10
    IS  - 2
    SP  - 59
    EP  - 79
  KW  - علیت
KW  - لزوم
KW  - قضیه شرطیه
KW  - منطق
KW  - فلسفه
    DO  - 10.22034/manteghi.2025.5000856
    AB  - مفهوم لزوم از مفاهیم اساسی در علم منطق است. فکر بدون وجود رابطه لزومی بین معلومات پیشین و معلوم جدید تحقق نمی‌یابد. در تعاریف، معرَّف لازم معرِّف و در حجت نتیجه استدلال، لازم مقدمات استدلال است، در باره هستی و چیستی لزوم در آثار منطقی  کمتر بحث شده است و در بحث منشأ لزوم اغلب به ذکر علیت و تضایف اشاره شده است، اما فیلسوفان مسلمان ضمن طرح وجوب بالقیاس الی الغیر و تفاوت آن با وجوب بالغیر، نکاتی در باره چیستی لزوم و منشأ آن بیان کرده‌اند. در این مقاله به روش توصیفی-تحلیلی، ضمن تبیین مفهوم لزوم و نقد و بررسی منشأ لزوم، نشان خواهیم داد که شرط تحقق لزوم منطقی، وجود رابطه علیت ـ توقف بین دو لازم و ملزومـ است، خواه توقف وجودی و خواه توقف مفهومی، مگر در اوصاف ثبوتی حق تعالی که هیچ کثرتی در ذات حق قابل تصور نیست، لذا هیچ نوع علیتی در آن ساحت مطرح نیست. تبیین مفهوم لزوم و منشأ آن و وجودش در مواردی همچون قضایای شرطی، اعتباریات و مفاهیم مربوط به صفات الهی, اعم از ثبوتی و سلبی، در حالی که رابطه علیت در این موارد وجود ندارد، ضرورت بحث را ایجاب می‌کند.
    UR  - https://manteghi.nashriyat.ir//node/5000856
    L1  - https://manteghi.nashriyat.ir/sites/manteghi.nashriyat.ir/files/article-files/5000856-1782118355.pdf
    ER  -