مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) معارف منطقی 2383-1774 11 1 2026 06 01 نقش معرفت‌های حضوری در زیرساختارها یا مفاهیم علوم انسانی 29 53 5001350 10.22034/manteghi.2025.5001350 FA محمد حسین زاده یزدی استاد - گروه فلسفه مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره) 0009-0004-8961-876X Journal Article 2024 11 13 Aiming to establish second-order philosophies within the humanities sciences, and providing them with direction, this paper, by an analytic-critical approach, examins the role of presential knowledge (al-ʿilm al-ḥuḍūrī) in the humanities. In this context, by tracing self-evident substructures and concepts back to presential knowledge, the paper concludes that, beyond the epistemological and methodological achievements of the theory of referring self-evident concepts to presential knowledge, it is possible to refer diverse concepts of the humanities to presential knowledge and to furnish a rigorous explanation for realism within the domain of the humanities. در پژوهش کنونی، این مسئله را می‌کاویم که منشأ تصورات يا مفاهيم چیست و آنها از چه منبع يا منابعي به دست مي‌آيند؟ راه‌حل برگزیده و پیشنهادی اين است که منشأ همة مفاهيم يا تصورات، علوم حضوري‌اند: مفاهيم نظري از مفاهيم بديهي به دست می‌آیند و مفاهيم بديهي از علوم حضوری ناشی می‌شوند. در نتیجه، منشأ همة مفاهیم یا تصورات حقیقی بدیهی، علوم حضوری است؛ چنانکه مفاهیم غیرحقیقی نیز به علوم حضوری ارجاع می‌یابند؛ البته با واسطة مفاهیم حقیقی. در پی راه‌حل برگزیده، مسئله‌ای دشوار فرارویمان طرح می‌شود: مفاهيم بديهي چگونه از علوم حضوري برگرفته مي‌شوند؟ در واکنش به این مسئله با درونکاوي و اشراف بر نفس و ذهن و چگونگي کارکرد آنها در مواجهه با پديدهها درمييابيم که ساختن مفاهيم، اعم از جزئي و کلي، پس از علم حضوري و شهودي به احساس و انعکاس آن در ذهن رخ میدهد. این بیان، مهم‌ترین دستاورد روش‌شناختی و معرفت‌شناختی نظرية برگزيده در این ساحت است. بدین‌ترتیب، دستاورد اساسی راه‌حل برگزیده و مشغلة اصلی پژوهش کنونی، تبیین نقش معرفت‌های حضوری در زیرساختارها یا مفاهیم علوم انسانی و نقش آن معرفت‌ها در پیدایش و ساماندهی دانش‌های انسانی است. با استقرایی شهودی، نقش نظریة برگزیده را هر يک از علوم انساني می‌کاویم. https://manteghi.nashriyat.ir/sites/manteghi.nashriyat.ir/files/article-files/5001350-1782114708.pdf