@article {
author = {Shafagh, Najibollah},
title = {چیستی محمولات جدلی و مقایسه آن‌ها با کلیات خمس},
journal = {معارف منطقی 20، بهار و تابستان 1403},
volume = {11},
number = {1},
pages = {81-95},
year  = {2026},
publisher = {Imam Khomeini Educational and Research Institute},
issn = {2383-1774},
eissn = {2981-1716},
doi = {10.22034/manteghi.2025.5002339},
abstract = {Predicates not only constitute one of the essential components of a proposition but also play a fundamental role in the inferential process of syllogisms. “Dialectical predicates” (maḥmūlāt jadaliyya), as a type of predicates, is the principal subject of this study. The central question is: “What are the characteristics of dialectical predicates?” Answering this question requires an investigation into how the term “dialectical predicates” emerged in the literature of Islamic logic, and on what basis certain predicates were classified as dialectical. Adopting an analytic-deductive method, this research first traces the historical development of dialectical predicates and then explicates their instances and divisions. This shows that Ibn Sīnā (Avicenna) was the first to draw a clear distinction between the predicates discussed in the Book of Dialectic and those in the Isagoge, and he employed the term “dialectical predicates.” In his view, the definitions of concepts such as genus, differentia, property, and species provided by al-Fārābī and earlier logicians all correspond to dialectical predicates. Conversely, whenever the condition that “the property be coextensive with the subject” is not observed in the classification of predicates, the classification will be consistent with that of the Isagoge.},
keywords = {Dialectical Predicates (Maḥmūlāt Jadaliyya), the Five Universals (al-Kulliyyāt al-Khams), Al-Farabi, Ibn Sīnā (Avicenna), },
title_fa = {چیستی محمولات جدلی و مقایسه آن‌ها با کلیات خمس},
abstract_fa ={محمولات افزون بر این که یکی از ارکان قضیه هستند در استنتاج قیاسات نیز نقش مهم دارند. «محمولات جدلی» یکی از اقسام محمولات است. در این پژ وهش مسئله اصلی این است که «محمولات جدلی چگونه محمولاتی هستند؟» پاسخ به این مسئله مستلزم پاسخ به این مسائل است که «چگونه اصطلاح «محمولات جدلی» در دامنه ادبیات منطقی اسلامی به وجود آمد، و چگونه برخی از محمولات به این نام شناخته شدند؟» در این پژوهش به روش تحلیلی- استنتاجی نخست سیر تحول محمولات جدلی بررسی گردیده و آنگاه مصادیق و اقسام آن تبیین شده است. نتیجه به دست آمده این است که ابن سینا نخستین کسی است که بین محمولات در کتاب جدل و کتاب ایساغوجی تمایز چشمگیری ترسیم کرد و اصطلاح «محمولات جدلی» را به کار برد. از نظر او تعاریفی که فارابی و متقدمان از جنس، حد، خاصه، و نوع ارائه کرده اند همگی متناسب با کتاب جدل بوده و «محمولات جدلی» گفته می شوند و هر گاه در دسته بندی محمولات مساوی بودن خاصه با موضوع لحاظ نشود متناسب با کتاب ایساغوجی است. },
keywords_fa = {محمولات جدلی ,کلیات خمس ,فارابی ,ابن سينا ,},
url = {https://manteghi.nashriyat.ir//node/5002339},
eprint = {https://manteghi.nashriyat.ir/sites/manteghi.nashriyat.ir/files/article-files/5002339-1782114334.pdf}
}