TY  - JOUR
ID  - 5002366
TI  - ساختار استدلال تمثیلی و جایگاه و اعتبار آن در منطق
JO  - مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره)
JA  - 33
LA  - fa
SN  - 2383-1774
AU  - noori, Mohammad ali
AD  - عضو هیئت علمی - دایره المعارف, موسسه امام خمینی
Y1  - 2026
PY  - 2026
VL  - 11
IS  - 1
SP  - 111
EP  - 132
KW  - تمثیل
KW  - قیاس فقهی
KW  - جامع (در تمثیل)
KW  - ساختار تمثیل
KW  - اعتبار تمثیل
KW  - سبر و تقسیم
KW  - طرد و عکس
DO  - 10.22034/manteghi.2025.5002366
AB  - یکی از استدلال‌های منطقی برای اثبات مجهولات تصدیقی، تمثیل است. درباره ساختار منطقی این استدلال این مسئله وجود دارد که اگر تمثیل متمایز از قیاس است، پس چرا ارسطو و برخی دیگر از منطق‌دانان تمثیل را در ساختار قیاسی مطرح کرده‌اند و چه ارتباطی میان تمثیل و قیاس وجود دارد؟ همچنین درباره اعتبار منطقی استدلال تمثیلی می‌توان پرسید اگر در تمثیل حکم یک جزئی به جزئی دیگر به واسطه وجه شبه میان آنها داده می‌شود و بنابراین این استدلال منتج تصدیق جزئی و نه کلی است و منطق‌دانان به همین دلیل انتاج این نوع استدلال را به گونه ظنی دانسته و اعتبارش را نفی کرده‌اند، پس چرا برخی معتقدند تمثیل از اعتبار منطقی برخوردار است و می‌توان از آن برای اثبات یقینی تصدیقات مجهول در علوم بهره برد و در مقام اثبات اعتبار آن نیز استدلال‌هایی ذکر شده است؟ نگاشته حاضر در تلاش است با بررسی سخنان منطق‌دانان مهم و تاثیرگذار و جمع‌بندی کلام آنان، تصویری روشن از ماهیت و ساختار منطقی تمثیل و تفاوتش با قیاس و استقراء به رویت مخاطب برساند. همچنین در تلاش است با تبیین آنچه درباره ارزش تمثیل گفته شده، جایگاه و اعتبار منطقی این استدلال و نقش آن در علوم و صناعات مشخص گردد.
UR  - https://manteghi.nashriyat.ir//node/5002366
L1  - https://manteghi.nashriyat.ir/sites/manteghi.nashriyat.ir/files/article-files/5002366-1782115382.pdf
ER  -