TY  - JOUR
ID  - 5002614
TI  - بازخوانی یک قیاس باستانی؛ استثناییِ متصل و جایگاه آن در منطق مسلمانان
JO  - مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره)
JA  - 33
LA  - fa
SN  - 2383-1774
AU  - Bazargani, Ibrahim
AD  - استادیار گروه فلسفه و حکمت هنر، دانشکده مطالعات عالی هنر، موسسه آموزش عالی هنر و اندیشه اسلامی قم، ایران
Y1  - 2026
PY  - 2026
VL  - 11
IS  - 1
SP  - 7
EP  - 27
KW  - قیاس
KW  - قیاس استثنائی
KW  - قیاس استثنائی متصل
KW  - قیاس شرطی
KW  - لزومیه
DO  - 10.22034/manteghi.2025.5002614
AB  - قیاس استثنائی متصل از مباحث مهم و پرکاربرد در منطق مسلمانان است که سابقه آن به دوران باستان و منطق‌دانان رواقی بازمی‌گردد. برخی منطق‌دانان آن را حائز اهمیت دانسته‌اند، امّا جایگاه آن هیچ‌گاه به اندازه قیاس اقترانی ارتقا نیافته است. این مقاله با روشی تاریخی-تحلیلی به بررسی سه مسئله اصلی در این‌باره می‌پردازد: تطور تاریخی این قیاس، ماهیت و تفاوت تصورات منطق‌دانان مسلمان از آن، و ضروب مختلف آن. در بخش ماهیت‌شناسی، پنج تصور متفاوت از این قیاس (از فارابی تا ایجی صفوی) تحلیل و ارزیابی شده و تعاریف غزالی و ایجی صفوی به عنوان تعاریفی جامع و مانع معرفی می‌شوند. همچنین، شرایط انتاج قیاس از جمله لزومیه بودن، ایجاب، و کلیت مقدمه شرطیه به تفصیل بررسی شده و دیدگاه‌های مختلف منطق‌دانان در این زمینه مقایسه می‌گردد. در نهایت، ضروب مختلف قیاس استثنائی متصل از دیدگاه ابن‌سینا و چگونگی إنتاج آن بر اساس اشکال حملی بر پایه دیدگاه ابن‌النّفیس مورد تحلیل قرار می‌گیرد.
UR  - https://manteghi.nashriyat.ir//node/5002614
L1  - https://manteghi.nashriyat.ir/sites/manteghi.nashriyat.ir/files/article-files/5002614-1782115145.pdf
ER  -