, Volume 11, Issue 1, No 20, Year 2026 , Pages 97-110
An Examination of the Process of Confirming and Elevating Logical Dialectic from the Perspective of Religious Texts
Article Type:
Promotional
Writers:
Abstract:
Argumentative reasoning is one of the most important parts of logical dialogue. Religious texts based on revelation have repeatedly opened the way for dialogue with their audiences and invited them to reason; but this invitation has been accompanied by logical methods. Therefore, extracting argumentative methods in religious texts is of great importance. The main audience of revelation was the general public. The audience of argumentation is also the public or those who do not have access to evidence. Therefore, considering the scope of application of argumentation, it is necessary to discover the extent to which this general method of argumentation is used in religious texts. In this article, we first seek to examine the definition, principles, and benefits of argumentation. Then, we compare argumentation with the best argumentation and present their points of similarity and difference. In the third step, we turn to the content of religious texts and try to find verses and narrations in which the argumentative method has been used. The study shows that the argumentative method has been used in religious texts.
چکیده و کلیدواژه فارسی (Persian)
Title :واکاوی فرایند تأیید و ارتقاء جدل منطقی از منظر نصوص دینی
Abstract:
استدلالآوری یکی از مهمترین بخشهای گفتگوی منطقی به شمار میرود. نصوص دینی بر مبنای وحی به صورت پرتکرار راه گفتگو با مخاطبان خود را گشوده و آنان را به خردورزی دعوت کردهاست؛ اما این دعوت با روشهای منطقی توأم بوده است. ازاینرو استخراج روشهای استدلال در متون دینی اهمیت بالایی دارد. مخاطب اصلی وحی، عموم مردم بودند. مخاطبان جدل نیز مردم یا کسانی هستند که دسترسی به برهان ندارند. ازاینرو با توجه گسترۀ کاربرد جدل، کشف میزان بکارگیری این روش عمومی استدلال در متون دینی ضروری است. در این نوشتار ابتدا در پی بررسی تعریف، مبادی و فواید جدل هستیم. پس از آن جدل را با جدال احسن مقایسه کرده و نقاط اشتراک و اختلاف آنها را پیش مینهیم. در گام سوم به سراغ محتوای نصوص دینی میرویم و میکوشیم آیات و روایاتی را بیابیم که در آنها روش جدلی به کار رفته باشد. بررسی نشان میدهد روش جدل در متون دینی به کار رفته است.
References:
- 1. قرآن کریم.
- 2. امام عسکری، حسنبن علىبن محمد، 1409ق، التفسیر المنسوب إلى الإمام الحسن العسکری، مصحح مدرسة الإمام المهدی ، قم، مدرسة الإمام المهدی.
- 3. ابنبابویه، محمدبن على، 1362، الأمالی (للصدوق)، چاپ پنجم، بیروت، اعلمى.
- 4. ابنشعبه حرانى، حسنبن على، 1404ق، تحف العقول، مصحح: على اکبر غفارى، چاپ دوم، قم، جامعه مدرسین.
- 5. ابنسینا، حسینبن عبدالله، 1375ق، الشفاء؛ المنطق، تحقیق ابوالعلاء عفیفی، قاهره، نشر وزارت تربیت و تعلیم.
- 6. ـــــــــ ، ۱۳۷۹، النجاة من الغرق فی بحر الضلالات، مقدمه و تصحیح از محمدتقی دانشپژوه، چاپ دوم، تهران، انتشارات دانشگاه تهران.
- 7. ـــــــــ ، ۱۳۸۳، دانشنامه علائی؛ منطق، با مقدمه و حواشی و تصحیح از دکتر محمد معین و سیدمحمد مشکوة، چاپ دوم، همدان، دانشگاه بوعلی سینا.
- 8. بهمنیار، ابنمرزبان، ۱۳۷۵، التحصیل، تصحیح و تعلیق از استاد شهید مرتضی مطهری، چاپ دوم، تهران، انتشارات دانشگاه تهران.
- 9. حلی، جمالالدین حسنبن یوسف، ۱۴۱۲ق، القواعد الجلیة فی شرح الرسالة الشمسیة، تحقیق از شیخ فارسی حسون، قم، مؤسسة النشر الإسلامی.
- 10. ساوی، عمربن سهلان، ۱۳۸۳، البصائر النصیریة فی علم المنطق، مقدمه و تحقیق از حسن مراغی، تهران، شمس تبریزی.
- 11. سبزواری، ملاهادی، ۱۳۶۹-۱۳۷۹، شرح المنظومة، تصحیح و تعلیق از آیت الله حسن زاده آملی و تحقیق و تقدیم از مسعود طالبی، تهران، نشر ناب.
- 12. سعدی شیرازی، شیخ مصلحالدین، بیتا، کلیات سعدی، تصحیح محمدعلی فروغی، چاپ هشتم، تهران، محمد.
- 13. شریف الرضی، محمدبن حسین، ۱۴۱۴ق، نهج البلاغة (للصبحی صالح)، مصحح: فیض الاسلام، قم، هجرت.
- 14. شهابی خراسانی، محمود، ۱۳۸۷، رهبر خرد،قم، عصمت.
- 15. شهید ثانی، زینالدینبن علی، ۱۴۰۹ق، منیة المرید، مصحح: رضا مختاری، قم، مکتب الإعلام الإسلامی.
- 16. طباطبایی، سیدمحمد حسین، ۱۴۱۷ق، المیزان فی تفسیر القرآن، چاپ پنجم، قم، دفتر انتشارات اسلامی جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
- 17. طبرسی، ابومنصور احمدبن علیبن ابیطالب، ۱۳۸۶ق، الاحتجاج، تعلیقه سیدمحمد باقر خرسان، قم، کتابفروشی قدس.
- 18. طوسی، خواجه نصیرالدین، ۱۳۶۱، اساس الاقتباس، به تصحیح مدرس رضوی، چاپ سوم، تهران، دانشگاه تهران.
- 19. طوسى، محمدبن حسن، (بیتا)، التبیان فى تفسیر القرآن، با مقدمه شیخ آغابزرگ تهرانى و تحقیق احمد قصیرعاملى، بیروت، دار احیاء التراث العربى.
- 20. ـــــــــ ، ۱۳۷۵، شرح الاشارات و التنبیهات مع المحاکمات، قم، نشر البلاغة.
- 21. ـــــــــ ،۱۳۹۱، الجوهر النضید، به تصحیح محسن بیدارفر، چاپ پنجم، قم، انتشارات بیدار.
- 22. عروسی حویزی، عبدعلیبن جمعه، ۱۴۱۵ق، تفسیر نور الثقلین، تحقیق سیدهاشم رسولی محلاتی، چاپ چهارم، قم، انتشارات اسماعیلیان.
- 23. فارابی، ابونصر، ۱۴۰۴ق، الالفاظ المستعملة فی المنطق، تحقیق و مقدمه و تعلیق از محسن مهدی، چاپ دوم، تهران، الزهراء.
- 24. ـــــــــ ، ۱۴۰۸ق، المنطقیات للفارابی، تحقیق و مقدمه از محمدتقی دانش پژوه، قم، مکتبة آیة الله العظمی المرعشی النجفی.
- 25. فخر رازی، ابوعبدالله محمدبن عمر، ۱۳۸۱، منطق الملخص، مقدمه و تصحیح و تعلیق از دکتر قراملکی و اصغری نژاد، تهران، دانشگاه امام صادق.
- 26. قطب رازی، ابوعبدالله محمدبن محمد، ۱۳۸۴، تحریر القواعد المنطقیة فی شرح الرسالة الشمسیة، مقدمه و تصحیح از محسن بیدارفر، چاپ دوم، قم، انتشارات بیدار.
- 27. کلینی، محمدبن یعقوببن اسحاق، ۱۴۰۷ق، الکافی، مصحح: علی اکبر غفاری و محمد آخوندی، چاپ چهارم، تهران، دارالکتب الاسلامیة.
- 28. مجلسی، محمدباقربن محمدتقی، ۱۴۰۳ق، بحار الأنوار، مصحح: جمعی از محققان، چاپ دوم، بیروت، دار إحیاء التراث العربی.
- 29. مظفر، محمدرضا، ۱۴۲۴ق، المنطق، تصحیح غلامرضا فیاضی، چاپ سوم، قم، مؤسسة النشر الإسلامی.
- 30. نوری، حسینبن محمدتقی، ۱۴۰۸ق، مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل، تصحیح مؤسسه آلالبیت، قم، مؤسسه آلالبیت.
- 31. یزدی، ملاعبدالله، ۱۴۱۲ق، الحاشیة على تهذیب المنطق، چاپ دوم، قم، مؤسسه النشر الإسلامی.
Cite this article:
RIS
Mendeley
BibTeX
APA
MLA
HARVARD
VANCOUVER
Mahdavi, Mansor. (2026) An Examination of the Process of Confirming and Elevating Logical Dialectic from the Perspective of Religious Texts. , 11(1), 97-110 https://doi.org/10.22034/manteghi.2025.5001691.
Mansor Mahdavi."An Examination of the Process of Confirming and Elevating Logical Dialectic from the Perspective of Religious Texts". , 11, 1, 2026, 97-110
Mahdavi, M.(2026) 'An Examination of the Process of Confirming and Elevating Logical Dialectic from the Perspective of Religious Texts', , 11(1), pp. 97-110
