معارف منطقی، سال 1405، جلد یازدهم، شماره اول، پیاپی 20, صفحه‌ها 29-53
نقش معرفت‌های حضوری در زیرساختارها یا مفاهیم علوم انسانی
نوع مقاله:
پژوهشی
نویسندگان:
✍️ محمد حسین زاده یزدی
/ *استاد - گروه فلسفه مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره) / hosseinzade@iki.ac.ir
/ *استاد - گروه فلسفه مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره) / hosseinzade@iki.ac.ir Registering DOI...⏳
چکیده:
در پژوهش کنونی، این مسئله را می‌کاویم که منشأ تصورات يا مفاهيم چیست و آنها از چه منبع يا منابعي به دست مي‌آيند؟ راه‌حل برگزیده و پیشنهادی اين است که منشأ همة مفاهيم يا تصورات، علوم حضوري‌اند: مفاهيم نظري از مفاهيم بديهي به دست می‌آیند و مفاهيم بديهي از علوم حضوری ناشی می‌شوند. در نتیجه، منشأ همة مفاهیم یا تصورات حقیقی بدیهی، علوم حضوری است؛ چنانکه مفاهیم غیرحقیقی نیز به علوم حضوری ارجاع می‌یابند؛ البته با واسطة مفاهیم حقیقی.
در پی راه‌حل برگزیده، مسئله‌ای دشوار فرارویمان طرح می‌شود: مفاهيم بديهي چگونه از علوم حضوري برگرفته مي‌شوند؟ در واکنش به این مسئله با درونکاوي و اشراف بر نفس و ذهن و چگونگي کارکرد آنها در مواجهه با پديدهها درمييابيم که ساختن مفاهيم، اعم از جزئي و کلي، پس از علم حضوري و شهودي به احساس و انعکاس آن در ذهن رخ میدهد. این بیان، مهم‌ترین دستاورد روش‌شناختی و معرفت‌شناختی نظرية برگزيده در این ساحت است.
بدین‌ترتیب، دستاورد اساسی راه‌حل برگزیده و مشغلة اصلی پژوهش کنونی، تبیین نقش معرفت‌های حضوری در زیرساختارها یا مفاهیم علوم انسانی و نقش آن معرفت‌ها در پیدایش و ساماندهی دانش‌های انسانی است. با استقرایی شهودی، نقش نظریة برگزیده را هر يک از علوم انساني می‌کاویم.
Article data in English (انگلیسی)
Title:
The Role of Presential Knowledge in the Substructures or Concepts of the Humanities
Abstract:
Aiming to establish second-order philosophies within the humanities sciences, and providing them with direction, this paper, by an analytic-critical approach, examins the role of presential knowledge (al-ʿilm al-ḥuḍūrī) in the humanities. In this context, by tracing self-evident substructures and concepts back to presential knowledge, the paper concludes that, beyond the epistemological and methodological achievements of the theory of referring self-evident concepts to presential knowledge, it is possible to refer diverse concepts of the humanities to presential knowledge and to furnish a rigorous explanation for realism within the domain of the humanities.
References:
References:
- 1. حسین‌زاده، محمد، 1388الف، فلسفه دین، چاپ سوم (ویرایش مجدد)، قم، بوستان کتاب.
- 2. ـــــــــ ، 1388ب، معرفت بشری؛ زیرساخت‌ها، قم، مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
- 3. ـــــــــ ، 1389، معرفت دینی؛ عقلانیت و منابع، قم، مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
- 4. ـــــــــ ، 1393، مؤلفه‌ها و ساختارهای معرفت بشری؛ تصدیقات یا قضایا، قم، مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
- 5. ـــــــــ ، 1394، منابع معرفت (ویراست جدید)، قم، مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
- 6. ـــــــــ ، 1400، معرفت‌شناسی در گسترة مفاهیم یا تصورات، قم، مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
- 7. ـــــــــ ، 1404 (در حال انتشار)، دلیل حسی و روش پژوهش تجربی؛ اعتبار، محدودیت و گستره، قم، مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
- 8. صدرالدین شیرازی، محمدبن ابراهیم، 1416ق، «رسالة التصور و التصدیق» در: رسالتان فی التصور و التصدیق، تحقیق مهدی شریعتی، قم، مؤسسه اسماعیلیان.
- 9. صدر، سیدمحمدباقر، 1970م، فلسفتنا، چاپ سوم، بیروت، دارالفکر.
- 10. طباطبایی، سیدمحمدحسین، 1385، نهایة الحکمة، تصحیح غلامرضا فیاضی، قم، مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
- 11. مطهری، مرتضی، 1380، مجموعه آثار، چاپ هشتم، قم، صدرا.
Copyright © 2026 The Author(s). This article is published under the Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.
شیوه ارجاع به این مقاله:
RIS
Mendeley
BibTeX
APA
MLA
HARVARD
VANCOUVER
حسین زاده یزدی، محمد. (1405) نقش معرفت‌های حضوری در زیرساختارها یا مفاهیم علوم انسانی. دو فصلنامه معارف منطقی، 11(1)، 29-53 https://doi.org/10.22034/manteghi.2025.5001350.
محمد حسین زاده یزدی."نقش معرفت‌های حضوری در زیرساختارها یا مفاهیم علوم انسانی". دو فصلنامه معارف منطقی، 11، 1، 1405، 29-53
حسین زاده یزدی، محمد.(1405) 'نقش معرفت‌های حضوری در زیرساختارها یا مفاهیم علوم انسانی'، دو فصلنامه معارف منطقی، 11(1), pp. 29-53
