Pages:
81-95
Receive Date: 2026/07/03
Accept Date: 2026/07/03
Abstract:
Predicates not only constitute one of the essential components of a proposition but also play a fundamental role in the inferential process of syllogisms. “Dialectical predicates” (maḥmūlāt jadaliyya), as a type of predicates, is the principal subject of this study. The central question is: “What are the characteristics of dialectical predicates?” Answering this question requires an investigation into how the term “dialectical predicates” emerged in the literature of Islamic logic, and on what basis certain predicates were classified as dialectical. Adopting an analytic-deductive method, this research first traces the historical development of dialectical predicates and then explicates their instances and divisions. This shows that Ibn Sīnā (Avicenna) was the first to draw a clear distinction between the predicates discussed in the Book of Dialectic and those in the Isagoge, and he employed the term “dialectical predicates.” In his view, the definitions of concepts such as genus, differentia, property, and species provided by al-Fārābī and earlier logicians all correspond to dialectical predicates. Conversely, whenever the condition that “the property be coextensive with the subject” is not observed in the classification of predicates, the classification will be consistent with that of the Isagoge.
چکیده و کلیدواژه فارسی (Persian)
Title :چیستی محمولات جدلی و مقایسه آنها با کلیات خمس
Abstract:
محمولات افزون بر این که یکی از ارکان قضیه هستند در استنتاج قیاسات نیز نقش مهم دارند. «محمولات جدلی» یکی از اقسام محمولات است. در این پژ وهش مسئله اصلی این است که «محمولات جدلی چگونه محمولاتی هستند؟» پاسخ به این مسئله مستلزم پاسخ به این مسائل است که «چگونه اصطلاح «محمولات جدلی» در دامنه ادبیات منطقی اسلامی به وجود آمد، و چگونه برخی از محمولات به این نام شناخته شدند؟» در این پژوهش به روش تحلیلی- استنتاجی نخست سیر تحول محمولات جدلی بررسی گردیده و آنگاه مصادیق و اقسام آن تبیین شده است. نتیجه به دست آمده این است که ابن سینا نخستین کسی است که بین محمولات در کتاب جدل و کتاب ایساغوجی تمایز چشمگیری ترسیم کرد و اصطلاح «محمولات جدلی» را به کار برد. از نظر او تعاریفی که فارابی و متقدمان از جنس، حد، خاصه، و نوع ارائه کرده اند همگی متناسب با کتاب جدل بوده و «محمولات جدلی» گفته می شوند و هر گاه در دسته بندی محمولات مساوی بودن خاصه با موضوع لحاظ نشود متناسب با کتاب ایساغوجی است.
References:
- 1. ابنرشد، محمدبن احمد، 1980، تلخیص کتاب أرسطوطالیس فی الجدل، بهکوشش محمد سلیم سالم، قاهره، الهیئة المصریة العامة للکتاب.
- 2. ابنسینا، حسینبن عبدالله، 1371، «المدخل» در: الشفاء: المنطق، بهکوشش الاب قنواتی و دیگران، قاهره، وزارة المعارف العمومیة (افست قم).
- 3. ـــــــــ ، 1383الف، «البرهان» در: الشفاء؛ المنطق، بهکوشش أبوالعلا عفیفی، قاهره، وزارة الثقافة و الإرشاد القومی (افست قم).
- 4. ـــــــــ ، 1383ب، «الجدل» در: الشفاء؛ المنطق، بهکوشش أحمد فؤاد الأهوانی، قاهره، وزارة الثقافة و الإرشاد القومی (افست قم).
- 5. ابوالبرکات بغدادی، هبةاللهبن علی، 1373، المعتبر فی الحکمة، بهکوشش فتحعلیاکبری، اصفهان، دانشگاه اصفهان.
- 6. ارسطو، 1378، منطق ارسطو (ارگانون)، ترجمه میرشمسالدین ادیب سلطانی، تهران، مؤسسه انتشارات نگاه.
- 7. ـــــــــ ، 1980، منطق ارسطو، بیروت، دارالقلم.
- 8. حلی، حسنبن یوسف، 1381، الجوهر النضید فی شرح منطق التجرید، بهکوشش محسن بیدارفر، قم، بیدار.
- 9. فارابی، ابونصر محمدبن محمد، 1408-1410، المنطقیات للفارابی، بهکوشش محمدتقی دانشپژوه، قم، مکتبة آیةالله العظمی المرعشی النجفی.
- 10. فخر رازی، محمدبن عمر، 1373، شرح عیون الحکمة، بهکوشش أحمد حجازی أحمد السقا، تهران، مؤسسة الصادق.
- 11. فرفوریوس، 1980، «إیساغوجی» در منطق أرسطو، بهکوشش عبدالرحمن بدوی، کویت و بیروت، وکالة المطبوعات و دار القلم.
- 12. قطبالدین رازی، محمدبن محمد، 1386، تحریر القواعد المنطقیة فی شرح الرسالة الشمسیة، بهکوشش محسن بیدارفر، قم، بیدار.
- 13. مظفر، محمدرضا، 1421، المنطق، بهکوشش غلامرضا فیاضی، قم، مؤسسة النشر الإسلامی.
- 14. نصیرالدین طوسی، محمدبن محمد، 1375، «اساس الاقتباس» در: تعلیقه بر اساس الاقتباس، بهکوشش سیدعبدالله انوار، تهران، نشر مرکز.
- 15. ـــــــــ ، 1408، تجرید المنطق، بیروت، مؤسسة الأعلمی للمطبوعات.
Cite this article:
RIS
Mendeley
BibTeX
APA
MLA
HARVARD
VANCOUVER
APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER
Shafagh, Najibollah. (2026) The Nature of Dialectical Predicates and Their Comparison with the Five Universals. , 11(1), 81-95 https://doi.org/10.22034/manteghi.2025.5002339.
APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER
Najibollah Shafagh."The Nature of Dialectical Predicates and Their Comparison with the Five Universals". , 11, 1, 2026, 81-95
APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER
Shafagh, N.(2026) 'The Nature of Dialectical Predicates and Their Comparison with the Five Universals', , 11(1), pp. 81-95
APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER
Shafagh, N. The Nature of Dialectical Predicates and Their Comparison with the Five Universals. , 2026; 11(1): 81-95